Żaden inny budynek w Portugalii nie wygląda tak jak ten. To rozległa fantazja z kanarkowożółtych wież, krwistoczerwonych blanków i kopuł pokrytych kaflami. Pałac stoi na zalesionym szczycie, 480 metrów nad Atlantykiem. Palácio da Pena pokazuje, co się dzieje, kiedy XIX-wieczny król z bawarską wyobraźnią dostaje do zabawy zrujnowany klasztor i całą górę.

Efektem jest jeden z najwspanialszych przykładów architektury romantyzmu w Europie, a zarazem budynek, który każdy, kto wybiera się do Portugalii, zna już z widzenia. Każdy znajomy, który pyta mnie o Lizbonę, pyta też o Penę. Wszyscy widzieli już to zdjęcie: żółte wieże nad morzem porannych chmur. Tylko że te zdjęcia kilku rzeczy nie pokazują. Niewygodnego dojazdu pod górę od stacji w Sintrze. Biletów na konkretną godzinę, które wyprzedają się kilka dni wcześniej. Kolejek, które już o dziesiątej wiją się przez dziedzińce. Nic z tego nigdy nie zniechęciło żadnego z moich znajomych. Po dwudziestu pięciu latach odwiedzin nie pozwoliłbym, żeby zniechęciło i ciebie.

Zachwycający Pałac Pena zawsze jest najmocniejszym punktem każdej wyprawy do Sintry

Pena to coś więcej niż malowane fasady. Wnętrza starannie odrestaurowano, by wyglądały tak jak w 1910 roku, tego ranka, gdy rodzina królewska uciekała przed rewolucją, zostawiając na stole niedopite filiżanki kawy. Za murami pałacu Ferdynand wyczarował las. Cieniste ścieżki prowadzą przez ogrody paproci i obok ukrytych jezior, pną się do pseudoalpejskiego Chalet hrabiny Edla i docierają do cichych punktów widokowych, z których możesz spojrzeć na pałac w zupełnej samotności. Większość odwiedzających próbuje wcisnąć Penę w półdniową gonitwę po Sintrze. Ja spędziłem całe dni na wędrówkach po tym terenie. Nie żałuj jej czasu.

Odkrywam Portugalię od 2001 roku. Po pięciu latach mieszkania w Lizbonie z moją portugalską żoną i niezliczonych wypadach do Sintry wiem już, jak działa Pena i gdzie kryją się jej ciche zakątki. Ten przewodnik pomoże ci zaplanować wizytę, wybrać odpowiedni bilet, dobrać porę przyjazdu i zobaczyć w pałacu coś więcej niż malowane tarasy.

Elewacje. Teatralny popis rzeźbionego kamienia i malowanego tynku. Żółte wieże, czerwone blanki, niebieskie kafle, mitologiczne bestie. Znad głównej bramy groźnie spogląda warczący Tryton, pół człowiek, pół ryba, który dźwiga na grzbiecie cały pałac. Nic podobnego nie znajdziesz w Portugalii, a pewnie i nigdzie indziej w Europie.

Parque da Pena. Ferdynand II zasadził las. Dwieście hektarów cedrów, sekwoi, paproci drzewiastych i różaneczników, rozplanowanych w latach 40. XIX wieku na dawniej nagim zboczu. Ścieżkami, które się przez niego wiją, można chodzić godzinami. Chłodne wąwozy porośnięte paprociami na sierpniowe popołudnia. Strome podejścia na Cruz Alta, najwyższy punkt wzgórz Sintry. Większość odwiedzających w ogóle nie wychodzi poza pałacowe dziedzińce. Omija ich lepsza połowa posiadłości.

Wnętrza. Przywrócone do stanu z rana 5 października 1910 roku, kiedy rodzina królewska uciekła z Portugalii. Pokoje sprawiają wrażenie raczej zatrzymanych w czasie niż zakonserwowanych. Pracownia malarska króla Karola, serwis do herbaty królowej Amelii, saska porcelana wciąż rozstawiona do kolacji, która nigdy się nie odbyła. Układ pomieszczeń jest dziwny, bo pałac obudowuje XVI-wieczny klasztor, a krużganki i cele mnichów przetrwały w samym jego środku.

Alto do Chá. Trzeci co do wysokości szczyt Serra de Sintra, na który prawie nikt nie wchodzi. Wspinamy się po granitowych głazach na punkt widokowy, z którego widać Penę od południa, z Atlantykiem w tle. Siedziałem tam kiedyś godzinę i nie spotkałem nikogo. Najlepsze zdjęcie pałacu zrobisz właśnie z tego wzgórza.

Chalet da Condessa d'Edla. Zbudowany w 1869 roku przez Elise Hensler, szwajcarsko-amerykańską śpiewaczkę operową, która została drugą żoną Ferdynanda II. Bawarski domek w lasach Sintry, ze ścianami obłożonymi korkiem i sufitami z malowanymi pnączami winorośli. Ze wszystkich budynków w posiadłości najbardziej przypomina prywatny dom i właśnie tak się w nim czujesz.

Caminho de Ronda. Wąska ścieżka biegnąca wokół skalistego występu, na którym stoi pałac. Wiatr niemal zwala tu z nóg o każdej porze roku. Widok zresztą też: przez las aż po Atlantyk i w górę, na malowane mury. Wejście łatwo przegapić i większość odwiedzających po prostu je mija.

Palácio da Pena to nie miejsce, do którego warto wybierać się spontanicznie. Bilety do reprezentacyjnych sal we wnętrzu sprzedawane są na konkretną godzinę wejścia, w 30-minutowych przedziałach, a w szczycie sezonu (od Wielkanocy do października) szybko się wyprzedają. Jeśli dodać do tego trudny dojazd ze stacji kolejowej pod sam pałac, odrobina planowania dzień wcześniej to absolutna konieczność.

Do Palácio da Pena są dwa rodzaje biletów: „bilet pełny” (20 €) i „bilet do parku” (12 €). Oba możesz kupić w GetYourGuide. „Bilet do parku” uprawnia do wejścia na tarasy wokół pałacu, ale nie do reprezentacyjnych sal.

Liczba „biletów pełnych” sprzedawanych każdego dnia jest ograniczona, a każdy z nich pozwala wejść do pałacu w wyznaczonym 30-minutowym przedziale. Godzin wejścia pilnuje się bardzo rygorystycznie, więc nie spóźnij się na swoją.

W szczycie sezonu najbardziej rozchwytywane godziny, na przykład przedpołudnie i czas zaraz po lunchu, wyprzedają się kilka dni wcześniej. Wiele biletów trafia też hurtowo do touroperatorów i armatorów statków wycieczkowych.

Jeśli kupisz bilet w kasie dopiero w dniu wizyty, licz się z tym, że na swoją godzinę wejścia możesz czekać nawet trzy godziny albo że w ogóle nie wejdziesz.

Jeśli chcesz zobaczyć pałac od środka, zawsze kupuj bilet co najmniej dzień wcześniej.

Nawet w październiku kolejki do biletomatów i do wejścia bywają bardzo długie

Salę Jeleni zaprojektowano jako salę bankietową, a wokół jej centralnego filaru biegnie wyjątkowy okrągły stół.

Ten bilet często kupuję, gdy chcę po prostu pospacerować po terenie parku albo gdy przyjeżdżam ze znajomymi, którzy mają dzieci. „Bilet do parku” to tańsza opcja: daje wstęp na teren parku i tarasy, ale nie do reprezentacyjnych sal.

To dobry wybór, jeśli historia Portugalii niezbyt cię interesuje albo jeśli wszystkie „bilety pełne” na konkretne godziny są już wyprzedane. Bilet do parku możesz kupić tutaj, w GetYourGuide, za 12 €.

Wskazówka: Do jesieni 2023 roku „bilet do parku” nie obejmował wstępu na tarasy. Parques de Sintra (instytucja zarządzająca Palácio da Pena) może znów zmienić zasady, jeśli latem na tarasach zrobi się zbyt tłoczno. Przed zakupem tego biletu warto to sprawdzić, bo z dawnej strefy dostępnej dla jego posiadaczy pałac był ledwo widoczny.

Wskazówka: Zaletą kupowania przez GetYourGuide jest możliwość zapłaty we własnej walucie, co może pomóc uniknąć opłat za przewalutowanie.

Chalet hrabiny Edla warto odwiedzić, jeśli masz więcej czasu na zwiedzanie parku

W lasach Parque da Pena co chwilę natrafiamy na ogromne głazy

Z mojego doświadczenia wynika, że turyści nigdy nie przewidują wystarczająco dużo czasu na Palácio da Pena i otaczający go park. Trudno się dziwić, bo większość z nich ma napięty plan i chce zobaczyć w Sintrze jak najwięcej.

Widać też pewną prawidłowość: najczęściej na tłumy albo nieudaną wizytę narzekają ci, którzy spędzają tu najmniej czasu. Nie popełniaj tego błędu i zaplanuj na cały kompleks co najmniej pół dnia.

Absolutne minimum to dwie godziny. Zwiedzanie wnętrz pałacu zajmuje 40 minut. Na tarasy, Caminho de Ronda i kaplicę trzeba doliczyć kolejne 30 minut, bo zapewne zrobisz tu mnóstwo zdjęć.

Zwrócony na południe Terraço da Rainha (Taras Królowej) to zawsze popularne miejsce na zdjęcia

Strome podejście od kasy biletowej do pałacu zajmuje około 15 minut, a w kolejkach (do wejścia do pałacu albo do kontroli biletów przy wejściu) postoisz co najmniej kolejne 15 minut. Pozostałe 20 minut możesz przeznaczyć na szybki spacer po parku, coś do picia na tarasie i powrót do wejścia

Spacer po Parque da Pena znacznie wydłuży twoją wizytę i sprawi, że Palácio da Pena spodoba ci się jeszcze bardziej. Niedaleko pałacu znajdują się ozdobne stawy (Vale dos Lagos), posąg Wojownika i Feteira da Rainha (Ogród Paproci Królowej), a łączą je zacienione ścieżki.

Dalej od pałacu leżą szczyt Cruz Alta (603 m), Alto do Chá (Herbaciane Wzgórze, najlepszy punkt widokowy w okolicy) i Chalet da Condessa d'Edla, uroczy domek w stylu alpejskim.

Moja rada: Jeśli planujesz dłuższą wizytę, polecam obejść tarasy pałacu dwa razy: raz na początku i drugi raz przed wyjściem. Na tarasach bywa tłoczno, zwłaszcza w godzinach szczytu. Zaglądając na nie dwa razy, zwiększasz szansę, że te zachwycające punkty widokowe zobaczysz przy mniejszym ruchu.

Pátio dos Arcos (Dziedziniec Arkad) z widokiem na wzgórza i Ocean Atlantycki. Czerwony budynek w głębi to dawna kaplica, która stała tu, zanim zbudowano pałac.

Jadalnię na niższej kondygnacji pałacu urządzono w dawnym refektarzu pierwotnego klasztoru

Po dwudziestu pięciu latach przyjazdów wiem, jak męczący potrafi być dzień w Sintrze. Dobrze zorganizowana wycieczka zdejmuje ci te wszystkie kłopoty z głowy. Oto wycieczki po Sintrze, z których sam korzystałem i które chętnie polecam rodzinie i znajomym:

Powyższe linki to linki partnerskie: jeśli zarezerwujesz przez nie wycieczkę, dostanę niewielką prowizję, a ty nie zapłacisz ani grosza więcej. Bardzo to doceniam, bo dzięki temu strona może pozostać darmowa i dalej działać.

Jeśli spóźnisz się na zarezerwowaną godzinę wejścia, obsługa nie wpuści cię do reprezentacyjnych sal pałacu (do parku już tak). Pracownicy pilnują tego bardzo rygorystycznie, bo pałac ma ustawowy limit odwiedzających.

Rezerwując godzinę wejścia, upewnij się, że na pewno zdążysz. Uwzględnij czas dojazdu do Sintry (jeśli jedziesz z Lizbony albo z miejscowości na wybrzeżu), a potem pod sam pałac.

Autobus 434 jedzie spod dworca kolejowego w Sintrze do Palácio da Pena co najmniej 30 minut, a przed południem w mieście potrafią tworzyć się fatalne korki. Taksówka czy Uber bywają wygodniejsze, ale jadą tą samą trasą co autobus i utkną w tych samych korkach (wszystkie szczegóły dojazdu do pałacu znajdziesz tutaj).

Na miejscu od kasy biletowej do pałacu idziemy pod górę 10–15 minut (oficjalne materiały podają 30 minut). Radzę stanąć w kolejce do swojej tury co najmniej 10 minut przed wyznaczoną godziną, bo w każdej turze wchodzi do 300 osób.

Wskazówka: Proponuję zjawić się przy wejściu do Palácio da Pena na godzinę przed zarezerwowanym wejściem. Zdążysz wtedy wejść na teren, dojść do pałacu, obejrzeć tarasy i stanąć na początku kolejki do swojej tury.

Wejścia do pałacu strzeże posąg Trytona

Zwiedzając Palácio da Pena, będziesz pokonywać mnóstwo stromych podejść, schodów i nierównych nawierzchni, często w palącym portugalskim słońcu. Nawet osoby w najlepszej formie uznają wizytę w Palácio da Pena za wyczerpującą.

Jeśli masz ograniczoną sprawność ruchową lub słabszą kondycję, zastanów się, czy ta wizyta jest na pewno dla ciebie. Pałac Monserrate jest znacznie łatwiej dostępny i równie piękny.

Przy Palácio da Pena kursuje autobus, który przewozi zwiedzających spod kasy biletowej pod samo wejście do pałacu. Przejazd kosztuje 4,50 €, ale jak wszystko, co wiąże się z Palácio da Pena, także tu potrafią ustawiać się długie kolejki, bo mały autobus szybko się zapełnia. Większość sprawnych zwiedzających w dobrej formie spokojnie obejdzie się bez niego.

Jeśli podróżujesz z małymi dziećmi, przygotuj się też na strome podejścia i brukowane ścieżki wokół pałacu. Szczególnie trudno pokonuje się je z wózkiem na małych kółkach.

Autobus spod kasy biletowej do pałacu

Wspaniały pałac wznosi się na drugim co do wysokości szczycie wzgórz Serra de Sintra

Jeśli masz mało czasu na zwiedzanie Sintry, nic dziwnego, że chcesz zmieścić w planie jak najwięcej.

Typowa trasa jednodniowej wycieczki obejmuje Palácio da Pena, Castelo dos Mouros (opcjonalnie), historyczne centrum Sintry, a po południu Quinta da Regaleira albo Palácio Nacional de Sintra. Trasa jest wygodna, bo biegnie zgodnie z kierunkiem jazdy turystycznego autobusu 434, a zaczyna się i kończy na dworcu kolejowym w Sintrze. W tym wariancie lunch wypada zjeść w centrum Sintry, po zwiedzeniu Palácio da Pena lub Castelo dos Mouros.

Powiązane artykuły: Jednodniowa wycieczka do Sintry

Wszystkie miedziane naczynia w kuchni mają wybite litery PP (od Palácio da Pena), żeby nikt ich nie ukradł!

Palácio da Pena stoi na szczycie poszarpanego skalnego występu, drugiego co do wysokości wierzchołka (480 m) wzgórz Serra de Sintra.

Pierwotnie stał tu klasztor hieronimitów, który od dawna był opuszczony, gdy w 1838 roku Ferdynand II kupił ten teren. Fragmenty dawnego klasztoru można oglądać do dziś: główny dziedziniec to dwukondygnacyjny krużganek w stylu manuelińskim, a kaplica Nossa Senhora da Pena od XVI wieku niemal się nie zmieniła.

Główny architekt Palácio da Pena, Niemiec Wilhelm Eschwege, czerpał inspirację z bawarskiego zamku Neuschwanstein, a także ze swoich podróży po Azji, Afryce i samej Portugalii.

Pomalowana na różowoczerwono wieża ma wiele cech wspólnych z lizbońską Torre de Belém, a kolce na bramie przypominają te z XVI-wiecznego domu Casa dos Bicos w lizbońskiej dzielnicy Alfama.

Czerwona wieża i Torre de Belém mają ze sobą wiele wspólnego

Centralny dziedziniec pałacu był niegdyś klasztornym krużgankiem

Intensywne kolory pałacu, nałożone po raz pierwszy w połowie XIX wieku, z czasem stopniowo wyblakły i w latach 90. XX wieku budowla wyglądała dość szaro i ponuro.

W 1996 roku Palácio da Pena przeszedł gruntowną renowację, podczas której zewnętrzne mury pomalowano ponownie w pierwotnych kolorach. Ta jaskrawa kolorystyka początkowo przeraziła część bardziej konserwatywnych mieszkańców Sintry. Na szczęście prace nad odnowieniem budynku kontynuowano i dziś znów możemy oglądać pałac w jego pierwotnej świetności.

Palácio da Pena wznosi się wysoko nad Sintrą (390 m wyżej niż dworzec kolejowy), a podejście szlakiem Caminho de Santa Maria to bardzo wymagająca wspinaczka.

Z dworca najlepiej dojechać turystycznym autobusem 434, który kursuje po jednokierunkowej pętli: od dworca do Castelo dos Mouros, Palácio da Pena i centrum Sintry, a potem z powrotem na dworzec.

Bilet jednorazowy kosztuje 4,55 €, jest też bilet 24-godzinny za 10,96 €. Przewoźnik usilnie promuje bilet 24-godzinny, ale większości zwiedzających wystarczą dwa bilety jednorazowe (na górę do pałacu i z powrotem w dół) za 9,10 €.

Nigdy nie planuj dojazdu do Palácio da Pena ani do Sintry samochodem, bo miejsc parkingowych jest bardzo mało. Latem miasto staje w kompletnym korku, bo sfrustrowani kierowcy krążą w poszukiwaniu wolnego miejsca.
Powiązane artykuły: Autobus 434 - Z Lizbony do Sintry

Możesz narzekać na wysokie ceny biletów wstępu, ale organizacja non-profit Parques de Sintra przeznacza wszystkie przychody z powrotem na zabytki regionu. W ciągu ostatnich piętnastu lat w Sintrze wyraźnie poprawiły się zaplecze dla zwiedzających, prace konserwatorskie i utrzymanie obiektów, a wszystko to sfinansowały pieniądze z turystyki.

Punkt widokowy Cruz Alta: choć to najwyższy punkt wzgórz Serra de Sintra, ze szczytu skalnego występu nie widać Palácio da Pena. Wielu odwiedzających schodzi z Cruz Alta z poczuciem, że 20-minutowy spacer od pałacu nie był wart zachodu. Jeśli chcesz mieć znacznie lepszy widok, wybierz się na Alto do Chá.

Rozczarowujący, zasłonięty drzewami widok z Cruz Alta